De normalisering van verlies
Vandaag kwam April langs om me haar pasgeboren veulen te laten zien.
April is een ezel die ik – samen met haar familie – heb geholpen te overleven door haar elke dag voedsel en water te geven, in een wereld die steeds kleiner wordt onder de toenemende druk van de mens.
Ik heb haar veulen Catootje genoemd.
Het zien van dit prachtige kleine diertje had alleen maar vreugde moeten brengen. In plaats daarvan wekte het zowel verwondering als een gevoel van onbehagen op.
Een ezel kan veertig jaar oud worden.
Ik ben de zestig al gepasseerd, dus ik zal haar waarschijnlijk niet overleven. Maar zolang ik dat kan, zal ik proberen haar leven een beetje gemakkelijker te maken.
En dat zette me aan het denken:
Wat voor soort wereld zal zij als normaal gaan beschouwen?
Veertig jaar
Catootje kan wel veertig jaar oud worden.
Veertig jaar is een lange tijd.
Lang genoeg om landschappen stilletjes, stap voor stap, te laten veranderen, totdat wat ooit vertrouwd aanvoelde, verdwenen is.
Op Bonaire zullen er meer wegen worden aangelegd. Er zal meer grond worden bebouwd. Er zullen meer hekken verschijnen. Er zal meer natuur verdwijnen.
De normalisering van verlies
De natuur verdwijnt zelden in één keer.
Er wordt een boom gekapt.
Een stukje begroeiing wordt gerooid.
Een weg snijdt dwars door de natuur.
Een project breidt zich uit.
Elke verandering lijkt klein als je die op zichzelf bekijkt.
Dat valt mensen meteen op.
Dan passen ze zich aan.
Al snel wordt het verlies helemaal niet meer als verlies gezien.
Wat ooit als een verlies voelde, wordt de nieuwe norm.
De volgende generatie beschouwt als normaal wat de vorige generatie als verlies zou hebben gezien.
Dit is een van de grootste uitdagingen waarmee het natuurbehoud vandaag de dag wordt geconfronteerd.
Niet alleen het verlies van de natuur zelf — maar ook het verlies van het besef dat er überhaupt iets verloren is gegaan.
Een steeds kleiner wordende wereld
Dit gebeurt niet alleen op Bonaire.
Overal ter wereld neemt de natuur af. In het Amazonegebied bijvoorbeeld gaat er steeds meer bos verloren door illegale goudwinning en de uitbreiding van de landbouw.
Op Bonaire is het verlies aan open ruimte elke dag zichtbaar.
Een beetje minder groen.
Nog een paar gebouwen.
Nog een hek.
Nog een weg.
Iets minder ruimte voor wilde dieren.
Geen enkele verandering voelt doorslaggevend aan.
Maar na verloop van tijd wordt het patroon onmiskenbaar.
Het landschap verandert.
Het leefgebied wordt kleiner.
En wat ooit onaanvaardbaar leek, wordt langzaam maar zeker normaal.
Half-Aarde
Ik denk vaak na over de ideeën van E. O. Wilson.
Wilson stelde voor dat de mensheid de helft van de aarde aan andere soorten zou moeten overlaten.
Niet omdat mensen onbelangrijk zijn.
Maar omdat wij niet de enige bewoners van deze planeet zijn.
Als ik vandaag om me heen kijk, lijkt de vraag bijna bescheidener:
Kunnen we ophouden met het wegnemen van wat er nog over is?
Elke nieuwe weg, elke nieuwe bouwproject en elk nieuw verlies wordt gerechtvaardigd als iets kleins en noodzakelijks.
De natuur ondervindt echter het cumulatieve effect.
Geen enkele verandering lijkt doorslaggevend.
Toch kunnen genoeg kleine verliezen een heel landschap ingrijpend veranderen.
De toekomst van Catootje
Over veertig jaar leeft Catootje misschien nog wel.
Hoe zal Bonaire er dan uitzien?
Hoeveel open ruimte voor de natuur zal er overblijven?
Hoeveel volgroeide bomen zullen er dan nog staan?
Hoeveel natuurgebieden zullen dan nog met elkaar verbonden zijn?
En hoeveel ruimte blijft er dan nog over voor dieren zoals zij?
Ik weet de antwoorden niet.
Maar één ding weet ik wel:
De toekomst wordt niet bepaald door één enkele beslissing.
Het zal worden bepaald door duizenden kleine beslissingen die we ofwel in twijfel trekken, ofwel accepteren.
En na verloop van tijd wordt wat we accepteren, wat we ‘normaal’ noemen.
Het gevaar van stilzwijgen
Misschien is vernietiging niet de grootste bedreiging voor de natuur.
Misschien is het wel stilte.
De stilte die volgt wanneer verlies de norm wordt.
Wanneer mensen het niet meer opmerken.
Houd op met vragen te stellen.
Houd op met terugdenken.
Maak je er maar niets meer van.
Want zodra je een verlies hebt geaccepteerd, wordt het makkelijker om wat er nog overblijft ook te verliezen.
En moeilijker te verdedigen.
De grootste bedreiging voor de natuur is niet alleen wat we vernietigen.
Het is wat we bereid zijn als normaal te beschouwen.
HELP ONS PLANTAGE BOLIVIA TE REDDEN VAN DE ONDERGANG